Elicit ve Consensus, akademik makaleler ve bilimsel araştırmalar arasında yolunu bulmaya çalışan herkes için tasarlanmış iki farklı yapay zeka aracıdır. Her ikisi de bilimsel literatürü tarayarak sana zaman kazandırmayı hedefler, ancak bunu çok farklı yollarla yaparlar. Consensus, sorduğun bir soruya bilimsel kanıtlara dayalı net bir cevap vermek için tasarlanmış bir arama motoru gibiyken, Elicit daha çok kapsamlı bir literatür taraması yapmanı sağlayan, makaleleri analiz edip özetleyen bir araştırma asistanıdır.
Hangisinin senin için daha iyi olduğu, tamamen neye ihtiyacın olduğuna bağlı. Hızlıca bir sorunun cevabını mı arıyorsun, yoksa bir tez veya makale için onlarca kaynağı sistemli bir şekilde mi incelemen gerekiyor? Bu yazıda, Elicit ve Consensus'ı tüm yönleriyle karşılaştıracak, Türkiye'den kullanım kolaylıklarını masaya yatıracak ve hangi senaryoda hangisinin daha çok işine yarayacağını netleştireceğiz.
Elicit ve Consensus: Temelde Ne İşe Yararlar?
Bu iki aracı daha iyi anlamak için onları birer metaforla düşünelim. Consensus, "bilime danışan" bir Google gibidir. Aklına takılan "Günde 8 saat uyku gerçekten gerekli mi?" veya "D vitamini takviyesi depresyonu azaltır mı?" gibi bir soruyu yazarsın, o da sana milyonlarca bilimsel makaleyi tarayarak, araştırmaların genel eğilimini gösteren bir cevap sunar. Amacı, tek bir doğru yanıt vermek ve bu yanıtı en ilgili makalelerden alıntılarla desteklemektir. Özellikle bir konuda bilim dünyasının ne dediğini hızlıca özetlemek için harikadır.Elicit ise daha çok titiz bir kütüphane asistanına benzer. Ona bir araştırma konusu veya sorusu verdiğinde, sana sadece ilgili makaleleri bulmakla kalmaz, aynı zamanda bu makaleleri senin için okur ve istediğin bilgileri bir tabloya döker. Örneğin, "Farklı kahve demleme yöntemlerinin kafein oranına etkisi" üzerine bir araştırma yapıyorsun diyelim. Elicit, bulduğu 50 makalenin her biri için "kullanılan kahve türü", "demleme süresi", "su sıcaklığı" ve "sonuçtaki kafein miktarı" gibi sütunlar oluşturarak sana özet bir tablo sunabilir. Bu, özellikle bir konudaki tüm çalışmaları sistematik olarak incelemek ve aralarındaki ortak noktaları veya farklılıkları bulmak isteyen lisansüstü öğrencileri ve akademisyenler için paha biçilmez bir özelliktir. Kısacası Consensus "cevap bulur", Elicit ise "araştırma yaptırır".
Nasıl Çalışırlar?
Her iki araç da temelde benzer bir teknoloji kullanır: Bilimsel makalelerden oluşan devasa bir veritabanı (PubMed, Semantic Scholar gibi kaynaklardan) ve bu metinleri anlayan, yorumlayan büyük dil modelleri (LLM). Ancak bu teknolojiyi kullanma biçimleri onları birbirinden ayırır.Consensus Kullanımı
Consensus'ı kullanmak oldukça basittir ve genellikle üç adımda gerçekleşir: 1. **Soru Sor:** Ana sayfadaki arama çubuğuna merak ettiğin soruyu net bir şekilde yaz. Örneğin: "Soğuk duş almanın bağışıklık sistemine faydası var mı?" 2. **Cevabı İncele:** Consensus, saniyeler içinde sana bir özet cevap sunar. Genellikle bu cevap, "Evet, çalışmaların %75'i pozitif bir etki gösteriyor" gibi bir yüzde ile desteklenir. Buna "Consensus Meter" adını veriyorlar. 3. **Kaynaklara Dal:** Özet cevabın altında, bu sonuca varılmasını sağlayan en iyi 5-10 makaleden doğrudan alıntılar görürsün. Her alıntının yanında orijinal makaleye giden bir bağlantı bulunur. Böylece hem hızlı bir cevap alır hem de bu cevabın kaynağını kolayca kontrol edebilirsin.Elicit Kullanımı
Elicit'in süreci biraz daha detaylıdır ve bir araştırma projesinin adımlarını taklit eder: 1. **Görev Seç:** Elicit'e girdiğinde sana birkaç seçenek sunulur: "Literatür Taraması Yap", "Bir Makaleyi Analiz Et", "Kavramları Beyin Fırtınası Yap" gibi. Genellikle "Literatür Taraması" ile başlarsın. 2. **Soru veya Konu Gir:** Araştırma sorunu veya anahtar kelimelerini girersin. Örneğin: "Ortaokul öğrencilerinde oyunlaştırmanın matematik başarısına etkisi". 3. **Tabloyu Oluştur:** Elicit, ilgili yüzlerce makaleyi tarar ve ilk olarak en alakalı olanları standart bir tablo halinde sunar. Bu tabloda genellikle "Makale Başlığı", "Yazarlar", "Özet" gibi sütunlar bulunur. 4. **Tabloyu Özelleştir:** Asıl sihir burada başlar. "Sütun Ekle" butonuna tıklayarak Elicit'e makalelerden çıkarmasını istediğin spesifik bilgileri sorabilirsin. Örneğin, "Çalışmanın örneklem büyüklüğü neydi?", "Hangi oyunlaştırma tekniği kullanıldı?" veya "Sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı mıydı?" gibi sorular ekleyebilirsin. Elicit, her bir makale için bu soruların cevaplarını bularak tabloyu doldurur. Bu, saatler sürecek bir işi dakikalara indirir.Teknik Karşılaştırma Tablosu
Bu tür uygulama katmanı araçların doğrudan model benchmark puanları (MMLU gibi) yayınlamadığını belirtmek önemlidir. Bu puanlar, genellikle OpenAI (GPT-4) veya Google (Gemini) gibi temel model geliştiricilerine aittir. Elicit ve Consensus, bu temel modelleri alıp kendi veritabanları ve iş akışlarıyla birleştirerek bir hizmet sunar. Bu nedenle tablo, bu araçların kendi açıkladığı limitler ve dayandıkları teknolojinin genel yetenekleri üzerinden bir karşılaştırma sunmaktadır.| Özellik | Elicit | Consensus |
|---|---|---|
| Temel Model | Çeşitli modeller (GPT serisi dahil, özelleştirilmiş) | Çeşitli modeller (GPT serisi dahil, özelleştirilmiş) |
| Veritabanı | 200 Milyon+ makale (Semantic Scholar entegrasyonu) | 200 Milyon+ makale (Semantic Scholar entegrasyonu) |
| Bağlam Penceresi | Yüklenen PDF'ler ve bulunan makalelerle sınırlı | Temelde sorgu ve bulunan özetlerle sınırlı |
| Hız | Tablo oluşturma ve özetleme 1-3 dakika sürebilir | Anlık cevaplar, genellikle 5-15 saniye |
| Rate Limit (Ücretsiz) | Tek seferlik 5,000 kredi | Ayda 20 arama |
| Rate Limit (Ücretli) | Ayda 12,000 kredi (Plus Plan) | Sınırsız arama (Premium Plan) |
| Fiyat / 1M Token | Kredi bazlı sistem, doğrudan token fiyatı yok | Arama bazlı sistem, doğrudan token fiyatı yok |
| Benchmark Puanları | Uygulanamaz (Uygulama katmanı) | Uygulanamaz (Uygulama katmanı) |
Bu tablo, iki aracın farklı amaçlar için optimize edildiğini gösteriyor. Consensus hız ve anlık cevap üzerine kuruluyken, Elicit daha derin ve özelleştirilebilir analizler için daha fazla zaman ve kredi harcayan bir yapıya sahiptir.
Türkiye'den Kullanmak
Akademik araçlarda en çok merak edilen konulardan biri de Türkiye'den erişim ve kullanım kolaylığıdır. İyi haber: Her iki araç da bu konuda oldukça sorunsuz.- VPN Gerekir mi? Hayır. Hem Elicit hem de Consensus web sitelerine Türkiye'den herhangi bir VPN veya ek ayara ihtiyaç duymadan doğrudan erişilebilir.
- Türk Kredi Kartı Geçerli mi? Evet. Her iki platform da ödemeler için uluslararası standart olan Stripe altyapısını kullanıyor. Bu sayede Türkiye'de kullanılan çoğu kredi kartı ve banka kartı ile üyelik satın almak mümkün.
- TL Fiyatlandırma Var mı? Hayır. Fiyatlandırma Amerikan Doları (USD) üzerinden yapılıyor. Ödeme sırasında bankan, güncel kur üzerinden TL karşılığını kartından çeker.
- Türkçe Dil Desteği ve Cevap Kalitesi: Burası en kritik nokta. Her iki araca da Türkçe sorular sorabilirsin. Örneğin, "Probiyotiklerin anksiyete üzerindeki etkileri nelerdir?" diye sorduğunda, ikisi de sorunu anlar. Ancak, veritabanları ezici bir çoğunlukla İngilizce akademik makalelerden oluştuğu için, aslında yaptıkları şey senin Türkçe sorunu İngilizce'ye çevirip ilgili İngilizce makaleleri bulmaktır. Daha sonra buldukları sonuçları veya özetleri tekrar Türkçe'ye çevirerek sana sunarlar. Bu çeviri kalitesi oldukça yüksek olsa da, bazen anlamsal kaymalar veya garip ifadelerle karşılaşabilirsin. En iyi verimi almak için, aramanı İngilizce yapmak ve sonuçları Türkçe'ye çevirmesini istemek genellikle daha güvenilir sonuçlar verir. Türkçe akademik kaynak bulma yetenekleri ise şu an için çok sınırlıdır.
Fiyat ve Ücretsiz Seçenekler
Hem Elicit hem de Consensus, araçları denemen için oldukça cömert ücretsiz planlar sunuyor.Elicit Fiyatlandırması: Elicit'in sistemi "kredi" üzerine kurulu. Yaptığın her işlem (makale bulma, özet çıkarma, tabloya sütun ekleme) belirli bir miktar kredi harcar.
- Basic (Ücretsiz): Kayıt olduğunda sana tek seferlik 5,000 kredi verilir. Bu krediler, aracın temel özelliklerini denemek ve birkaç küçük araştırma yapmak için yeterlidir. Kredin bittiğinde yenilenmez.
- Plus (Ücretli): Aylık 12 Dolar (yıllık ödemede ayda 10 Dolar). Bu planla her ay hesabına 12,000 kredi yüklenir. Bu da yaklaşık 400-480 TL'ye denk geliyor. Bu plan, düzenli olarak literatür taraması yapan lisansüstü öğrencileri veya araştırmacılar için genellikle yeterlidir. Elicit'in kendi sitesinde güncel fiyatları görebilirsin.** Consensus Fiyatlandırması:** Consensus'un modeli daha basit ve arama sayısına dayanıyor.
- Free (Ücretsiz): Ayda 20 arama yapmana izin verir. Hızlıca bir konuyu merak edip bakmak için iyi iş görür.
- Premium (Ücretli): Aylık 11.99 Dolar (yıllık ödemede ayda 6.99 Dolar). Bu plan sana sınırsız arama hakkı ve GPT-4o tarafından desteklenen özetler gibi ek özellikler sunar. Aylık yaklaşık 280-480 TL arasında bir maliyeti var. Consensus'ın güncel fiyatlandırması kendi sitesinde yer alıyor.
Ne Zaman İşine Yarar / Yaramaz
Doğru aracı seçmek, zamanını ve potansiyel olarak paranı en verimli şekilde kullanmanı sağlar.Elicit'i şu durumlarda kullan:
- Bir tez, makale veya dönem projesi için kapsamlı bir literatür taraması yapman gerekiyorsa.
- Onlarca makaleden belirli veri noktalarını (örneklem büyüklüğü, kullanılan metot, sonuçlar vb.) sistematik olarak çıkarıp karşılaştırmak istiyorsan.
- Bir araştırma alanındaki ana temaları, metodolojileri ve boşlukları keşfetmeye çalışıyorsan.
- Mevcut bir makale listesini (PDF olarak) yükleyip hepsini aynı anda analiz etme ihtiyacın varsa.
Consensus'ı şu durumlarda kullan:
- Bir sunum, tartışma veya blog yazısı için hızlıca bilimsel bir iddiayı kontrol etmen gerekiyorsa.
- "X, Y'ye neden olur mu?" gibi net ve evet/hayır cevabı olabilecek bir soruya kanıta dayalı bir yanıt arıyorsan.
- Bir konu hakkında en temel ve en çok atıf alan 1-2 makaleyi hızlıca bulmak istiyorsan.
- Karmaşık bir araştırma alanına ilk adımı atarken genel kanının ne olduğunu öğrenmek istiyorsan.
Alternatifler
Eğer bu iki araç tam olarak aradığın şey değilse, farklı yaklaşımlar sunan başka seçenekler de mevcut. [Elicit](/arac/elicit), derinlemesine ve yapılandırılmış analiz yetenekleriyle öne çıkarken, [Consensus](/arac/consensus) hızlı ve net cevaplar için biçilmiş kaftan. Bu ikisinin arasında veya ötesinde, [Perplexity](/arac/perplexity) gibi araçlar da akademik kaynakları tarayabilen, ancak daha genel amaçlı bir "cevap motoru" olarak çalışır. Perplexity, Consensus gibi doğrudan cevaplar verir ama bunu yaparken sadece akademik değil, webdeki diğer kaynakları da kullanır. Bu da onu daha az resmi araştırmalar için esnek bir seçenek yapar. Bir diğer yandan, [Scite.ai](https://scite.ai) gibi araçlar ise bir makalenin diğer makaleler tarafından nasıl alıntılandığına odaklanır: desteklenmiş mi, çürütülmüş mü? Bu, bir çalışmanın bilim dünyasındaki etkisini ve güvenilirliğini anlamak için farklı bir bakış açısı sunar. Sonuçta, en iyi seçim senin kişisel araştırma alışkanlıklarına ve projenin gereksinimlerine bağlıdır. Bu konuda daha fazla bilgi için [en iyi yapay zeka araştırma araçları](/yazi/en-iyi-ai-arastirma) yazımıza da göz atabilirsin.Sıkça Sorulanlar
**1. Lisans tezimde bu araçları kullanmam intihal sayılır mı?** Hayır, doğru kullanıldığı sürece intihal sayılmaz. Bu araçlar birer arama motoru ve analiz asistanıdır. Onların bulduğu makaleleri okumak, özetlerini anlamak ve sonra kendi kelimelerinle, doğru atıf kurallarına uyarak tezine eklemek intihal değildir. Asla bu araçların ürettiği cümleleri kopyalayıp yapıştırmamalısın.2. Bu araçların bulduğu kaynaklar ne kadar güvenilir? Çok güvenilir. Hem Elicit hem de Consensus, veritabanlarını hakemli dergilerde yayınlanmış, doğrulanmış akademik makalelerden (çoğunlukla Semantic Scholar ve PubMed gibi kaynaklardan) oluşturur. Güvenilirlik sorunu kaynaklarda değil, yapay zekanın bu kaynakları yorumlama biçiminde ortaya çıkabilir. Her zaman en kritik bulguları orijinal makaleye giderek kendin teyit etmelisin.
3. Türkçe akademik makaleleri de bulabiliyorlar mı? Çok sınırlı. Veritabanları %99 oranında İngilizce yayınlardan oluşur. DergiPark gibi ulusal fihristlerde yer alan Türkçe makaleleri bulma ve analiz etme yetenekleri şu an için yok denecek kadar azdır.
4. Sadece bir iddiayı hızlıca doğrulamak için hangisi daha iyi? Kesinlikle Consensus. Amacı tam olarak budur. Bir soru sorarsın ve saniyeler içinde bilimsel kanıtların genel eğilimini gösteren bir cevap alırsın. Elicit bu iş için fazla detaylı ve yavaş kalır.
5. Ücretsiz planları gerçekten işe yarıyor mu? Evet, denemek için fazlasıyla yeterliler. Consensus'un ayda 20 araması, ara sıra merak ettiği konulara bakan birisi için yeterli olabilir. Elicit'in 5,000 kredisi ise bir veya iki küçük ödevin literatür taramasını rahatlıkla yapmanı sağlar. Ancak düzenli ve yoğun kullanım için ücretli planlara geçmek kaçınılmaz olacaktır.