Nedir
Elicit, sorduğun bir araştırma sorusuna yanıt olarak yüzlerce akademik makaleyi tarayan, özetleyen ve içlerindeki temel bilgileri çıkaran bir yapay zeka araştırma asistanıdır. [1] Eskiden Ought isimli bir araştırma laboratuvarı tarafından geliştirilen Elicit, artık kamu yararına bir şirket olarak faaliyet gösteriyor. [2] Amacı, uzun ve yorucu literatür tarama sürecini otomatikleştirmek.Sıradan bir arama motoru gibi anahtar kelimelerle çalışmak yerine, bir soruya veya hipoteze odaklanır. Örneğin, "Sosyal medyanın gençlerin mental sağlığı üzerindeki etkileri nelerdir?" diye sorduğunda, sadece bu başlığa sahip makaleleri değil, aynı zamanda bu sorunun cevabını içerebilecek çalışmaları da bulup özetler halinde önüne getirir.
Kimler kullanıyor? Tezinin giriş bölümü için kaynak arayan bir yüksek lisans öğrencisi, belirli bir ilacın yan etkilerini araştıran bir tıp araştırmacısı, yazdığı blog yazısı için bilimsel bir dayanak arayan bir içerik üretici veya bir pazar araştırması için sektördeki akademik çalışmaları inceleyen bir analist Elicit'i aktif olarak kullanabilir.
Kimler için uygun
**Öğrenciysen (Lisansüstü):** Tez veya dönem projen için literatür taraması yapıyorsan, Elicit en iyi dostun olabilir. İlgili 50 makaleyi tek tek okumak yerine, Elicit'in özetlerini ve ana bulgularını 15-20 dakikada inceleyebilirsin. Ama unutma, Elicit senin yerine ödevini yazmaz veya makalelerdeki metodolojik hataları kritik bir gözle değerlendirmez. O bir başlangıç noktasıdır.Akademisyen/Araştırmacıysan: Sistematik derleme (systematic review) gibi kapsamlı çalışmaların ilk adımlarını (makale eleme, veri çıkarma) büyük ölçüde hızlandırır. [3] Yüzlerce makaleden katılımcı sayısı, kullanılan yöntem, sonuç gibi verileri otomatik olarak bir tabloya dökebilir. Şunda zayıf: Çok yeni veya niş konularda veritabanı sınırlı kalabilir ve her zaman en son çıkan makaleyi bulamayabilir.
İçerik Üretici/Gazeteciysen: Bir konuda bilimsel kanıt bulmak veya iddialarını doğrulamak için harikadır. "X vitamini gerçekten Y'ye iyi geliyor mu?" gibi soruların cevabını doğrudan bilimsel makalelerden almanı sağlar. Ama Elicit genel interneti veya haber sitelerini taramaz, sadece akademik yayınlara odaklanır. Popüler kültür veya güncel olaylar hakkında kaynak bulamazsın.
Küçük İşletme Sahibi/Analistsen: Pazar araştırması veya bir ürün geliştirme sürecinde, eğer konuyla ilgili akademik çalışmalar varsa (örneğin, tüketici davranışları, yeni bir teknoloji üzerine araştırmalar), Elicit bu kaynakları hızlıca taramanı sağlar. Şu durumda yetmez: Finansal raporları, şirket sunumlarını veya pazar analiz firmalarının raporlarını analiz edemez. Bu tür işler için tasarlanmamıştır.
Neler yapar
Elicit'in yetenekleri, basit bir makale bulucudan çok daha fazlasıdır. Araştırma sürecini otomatikleştiren bir dizi araç sunar.Literatür Taramasını Otomatikleştirir
En temel özelliği budur. Bir soru sorduğunda, Elicit anlamsal arama (semantic search) teknolojisini kullanarak 200 milyondan fazla makaleden oluşan bir veritabanını tarar. [4] Sadece anahtar kelimelerin geçtiği yerleri değil, sorunun anlamıyla eşleşen çalışmaları bulur. Sonuçları, her makalenin yanında o makalenin senin sorunla ilgili özetini içeren bir "Summary" sütunuyla birlikte listeler. Bu, makalenin tamamını açmadan içeriği hakkında hızlıca fikir edinmeni sağlar.Sınırı: Sorun ne kadar belirsizse, sonuçlar o kadar dağınık olur. "Ekonomi" diye aramak yerine, "Türkiye'de 2020 sonrası enflasyonun KOBİ'ler üzerindeki etkisini inceleyen çalışmalar" gibi net bir soru sormak, doğru sonuçlara ulaşma şansını artırır.
PDF'lerden Veri Çıkarır ve Soru Sorar
Belki de en güçlü özelliklerinden biri budur. Kendi bilgisayarından bir veya birden fazla PDF makalesi yükleyebilirsin. Yükledikten sonra, bu belgelere özel sorular sorabilirsin. Örneğin, 10 tane makale yükleyip "Bu çalışmalardaki katılımcıların yaş ortalaması kaçtı?" diye sorabilirsin. Elicit, her bir PDF'i okuyup cevabı bulmaya çalışır ve bir tablo halinde sunar.Sınırı: Bu özellik, metin tabanlı ve temiz formatlanmış PDF'lerde en iyi şekilde çalışır. Taranmış, düşük çözünürlüklü veya resim formatındaki PDF'lerdeki metinleri okumakta zorlanır. El yazısı olan veya çok karmaşık tablolara sahip belgelerde yanlış veriler çıkarabilir.
Kanıtları Sentezler ve Tablo Oluşturur
Elicit, bulduğu veya yüklediğin makalelerdeki bilgileri yapılandırılmış bir tabloya dökebilir. Varsayılan olarak makalenin ana bulguları, katılımcı sayısı gibi sütunlar ekler. Ama sen de kendi sütunlarını oluşturabilirsin. Örneğin, "Kullanılan İstatistiksel Yöntem" veya "Çalışmanın Coğrafi Konumu" gibi özel sütunlar ekleyerek, Elicit'in bu bilgileri her bir makale için bulup doldurmasını isteyebilirsin. Bu özellik, onlarca makaleyi karşılaştırmayı inanılmaz kolaylaştırır.Sınırı: Otomatik veri çıkarma mükemmel değildir. Bazen bir sayıyı yanlış yorumlayabilir veya bir bilgiyi yanlış sütuna yerleştirebilir. Özellikle önemli bir çalışma yapıyorsan, tabloya eklenen her veriyi orijinal makaledeki yerine tıklayarak hızlıca kontrol etmen gerekir.
Beyin Fırtınası ve Araştırma Sorusu Geliştirme
Bir konuya nereden başlayacağını bilmiyorsan, Elicit sana yardımcı olabilir. Genel bir konu girdiğinde, o konuyla ilgili potansiyel araştırma soruları veya alt başlıklar önerebilir. Bu, özellikle tez konusunu netleştirmeye çalışan öğrenciler için faydalıdır.Sınırı: Önerdiği sorular bazen çok genel veya zaten çok araştırılmış konular olabilir. Yaratıcılık gerektiren, tamamen orijinal bir araştırma sorusu bulmasını beklememek gerekir. Daha çok bir ilham kaynağıdır.
Türkiye'den kullanmak
Elicit'i Türkiye'den kullanmak oldukça basit ve ek bir teknik gereksinim istemiyor.VPN gerekir mi? Hayır, Elicit'e Türkiye'den erişim için VPN kullanmana gerek yok. Web sitesi ve tüm özellikleri Türkiye'deki internet servis sağlayıcıları tarafından engellenmemiştir ve doğrudan erişime açıktır.
Türkçe Desteği Nasıl? Bu konuda Elicit'in zayıf kaldığını söylemek gerekir.
- Türkçe Arayüz: Yok. Sitenin tamamı, menüler, düğmeler ve açıklamalar İngilizce.
- Türkçe Dokümantasyon: Yok. Yardım merkezi ve kullanım kılavuzları da İngilizce.
- Türkçe Çıktı Kalitesi: Sınırlı. Elicit'e Türkçe bir soru sorabilirsin ve veritabanında dizinlenmiş Türkçe makaleler varsa bunları bulabilir. Ancak, Türkçe makaleleri özetleme, veri çıkarma ve analiz etme performansı İngilizceye kıyasla çok daha düşüktür. Modeller öncelikli olarak İngilizce metinler üzerinde eğitilmiştir. Türkçe dilinin yapısından kaynaklanan nüansları kaçırabilir. Puan vermek gerekirse, Türkçe yeteneği 5 üzerinden 2'dir.
TL ile Ödeme Yapılır mı? Doğrudan TL ile ödeme seçeneği yok. Ödemeler ABD Doları ($) üzerinden yapılır. Ancak bu bir engel değil. Çoğu Türk bankasının Visa veya Mastercard logolu kredi kartları ve banka kartları ödeme için kullanılabiliyor. Garanti Bankası, İş Bankası, Akbank, Yapı Kredi gibi büyük bankaların kartları genellikle sorunsuz çalışır. [5] Ödeme yaptığında, bankan o günkü Dolar/TL kuruna göre çeviriyi yapar ve ekstrene TL olarak yansıtır. Bazen Papara, Ininal gibi ön ödemeli sanal kartlarda uluslararası ödemelerde sorun yaşanabiliyor. Bu durumda bankanın kendi sanal kartını oluşturmak bir çözüm olabilir.
Türkiye'deki düzenlemeler gereği, bu tür yurtdışı dijital hizmet alımlarında faturaya ek olarak bankan tarafından %20 civarında bir Dijital Hizmet Vergisi veya benzeri bir vergi yansıtılabilir. [6]
KVKK Uyumu Elicit, ABD merkezli bir şirkettir ve doğrudan Türkiye'nin Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na (KVKK) tabi değildir. Şirketin VERBİS'e (Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi) bir kaydı bulunmuyor. Ancak, şirket Avrupa Birliği'nin katı veri koruma yasası olan GDPR'a (General Data Protection Regulation) uyumlu olduğunu belirtiyor. [7] GDPR, KVKK ile çok benzer temel ilkelere (veri minimizasyonu, şeffaflık, güvenlik) dayandığı için kişisel verilerinin büyük ölçüde güvende olduğunu varsayabilirsin. Yüklediğin PDF'lerin veya sorduğun soruların, senin iznin olmadan genel yapay zeka modellerini eğitmek için kullanılmayacağını taahhüt ederler.
Planlar
Elicit'in fiyatlandırması bireysel kullanıcılar ve kurumlar için farklılaşan basit bir yapıya sahip.Ücretsiz (Basic Plan)
- Fiyat: 0 TL
- Ne alırsın: Hesabı ilk oluşturduğunda tek seferlik 5.000 kredi verilir. Bu krediler aylık olarak yenilenmez. [8] Bu krediyle, yaklaşık 20-30 karmaşık arama yapabilir, 100-150 makale özeti okuyabilir veya birkaç PDF yükleyip analiz edebilirsin. Temel arama, özetleme ve veri çıkarma özelliklerinin tamamı açıktır.
- Ne yapamazsın: Kredin bittiğinde yeni işlem yapamazsın. Yaptığın analizleri ve tabloları CSV veya BIB formatında dışa aktaramazsın. Daha yavaş olan standart yapay zeka modellerini kullanırsın.
- Kimin için: Elicit'i sadece denemek isteyenler, ayda sadece birkaç kez makale taraması yapan lisans öğrencileri veya çok hafif araştırma ihtiyacı olanlar için yeterlidir.
Plus Plan
- Fiyat: Aylık $12 (≈ 480 TL, 1 USD ≈ 40 TL varsayıldı). Yıllık ödemede indirim olabilir.
- Ne alırsın: Sınırsız kredi. Artık kredi sayma derdin olmadan dilediğin kadar arama, analiz ve özetleme yapabilirsin. Daha hızlı ve daha yetenekli yapay zeka modellerine erişim sağlarsın. Oluşturduğun tabloları CSV formatında Excel'e veya BIB formatında Zotero gibi referans yönetim programlarına aktarabilirsin. Öncelikli e-posta desteği alırsın.
- Ne yapamazsın: Bu plan bireysel kullanım içindir. Ekip yönetimi, merkezi faturalandırma gibi özellikler sunmaz.
- Şu durumlarda almaya değer:
- Aktif olarak tez veya doktora tezi yazıyorsan.
- İşinin bir parçası olarak düzenli sistematik derlemeler yapıyorsan.
- Onlarca makaleden veri çekip karşılaştırmalı tablolar oluşturman gerekiyorsa.
Kurumsal (Enterprise Plan)
- Fiyat: Teklife göre belirlenir.
- Ne alırsın: Plus plandaki her şeye ek olarak, ekipler için merkezi faturalandırma, gelişmiş güvenlik kontrolleri ve özel destek gibi özellikler sunulur.
- Kimin için: Üniversite bölümleri, araştırma enstitüleri, ilaç firmalarının Ar-Ge departmanları gibi büyük ekipler için tasarlanmıştır.
Rakiplerine göre nasıl
Elicit, yapay zeka destekli araştırma alanında yalnız değil. İşte en yaygın iki rakibine karşı durumu:Elicit vs. Consensus Consensus, tek bir soruya bilimsel literatürden kanıta dayalı net bir cevap bulmak için tasarlanmıştır. Genellikle "Evet/Hayır" şeklinde cevaplanabilecek sorulara, makalelerden çıkardığı sonuçları sentezleyerek bir özet sunar. [9]
- Hangi görev için hangisi daha iyi?
- Tek bir soruya hızlı, özet bir cevap için: Consensus daha iyidir. (Örn: "Aralıklı oruç kilo verdirir mi?")
- Kapsamlı bir literatür taraması yapmak, onlarca makaleyi karşılaştırmak ve veri tablosu oluşturmak için: Elicit çok daha güçlüdür.
Elicit vs. Perplexity Perplexity, kendisini bir "cevap motoru" olarak konumlandırır ve sadece akademik makaleleri değil, tüm interneti (haber siteleri, bloglar, raporlar, YouTube videoları) tarar. Verdiği her bilginin yanına kaynak linkini ekler. [10]
- Hangi görev için hangisi daha iyi?
- Güncel veya genel bir konuda hızlı ve kaynaklı bilgi almak için: Perplexity daha iyidir. (Örn: "Nvidia'nın son çeyrek finansal sonuçları nasıl?")
- Sadece hakemli, bilimsel ve akademik makalelere dayalı derinlemesine bir araştırma yapmak için: Elicit daha doğrudur. Perplexity'nin bulduğu kaynaklar arasında blog yazıları gibi güvenilirliği daha düşük içerikler de olabilirken, Elicit sadece akademik veritabanlarına odaklanır.
| Özellik | Elicit | Consensus | Perplexity |
|---|---|---|---|
| Ana Odak | Literatür taraması ve veri sentezi | Soruya net, kanıta dayalı cevap | Genel amaçlı, kaynaklı cevap motoru |
| Veri Kaynağı | Sadece akademik makaleler | Sadece akademik makaleler | Tüm internet (web, haberler, makaleler) |
| En Güçlü Yanı | Makalelerden tablo formatında veri çıkarma | "Evet/Hayır" formatında hızlı özet sunma | Hızlı, güncel ve kaynakçalı cevaplar |
| Türkçe Desteği | Çok Zayıf | Zayıf | Orta seviye |
Yaygın sorunlar
**"Neden aradığım konuyla alakasız makaleler çıkıyor?"** Bu genellikle sorduğun sorunun çok genel veya belirsiz olmasından kaynaklanır. Yapay zeka, ne aradığını tam olarak anlamadığında ilgili olabilecek ama aslında odağında olmayan sonuçlar getirebilir. Çözüm: Sorunu mümkün olduğunca spesifik hale getir. Yıl aralığı, coğrafi bölge, belirli bir popülasyon gibi filtreler ekleyerek sorunu daralt."Elicit çok yavaş çalışıyor, neden?" Ücretsiz plandaysan, daha yavaş olan standart yapay zeka modellerini kullanırsın. Yoğun saatlerde veya aynı anda çok fazla makale üzerinde (örneğin 200 makale) bir işlem yapmaya çalıştığında sistem yavaşlayabilir. Çözüm: İnternet bağlantını kontrol et, tarayıcı sekmelerini azalt veya daha küçük gruplar halinde çalışmayı dene. Plus planı daha hızlı modellere erişim sağlar.
"Yüklediğim PDF'i okuyamadı veya yanlış bilgi çıkardı." Elicit'in PDF okuma teknolojisi metin tabanlı, temiz PDF'ler için optimize edilmiştir. Eğer belgeniz taranmış bir resimden ibaretse, içindeki metinleri okuyamaz. Çok sütunlu, karmaşık tablolu veya düşük çözünürlüklü belgelerde de hata yapma olasılığı artar. Çözüm: Mümkünse makalenin orijinal, metin tabanlı PDF versiyonunu kullan. Çıkarılan verileri her zaman orijinal belgeye tıklayarak hızlıca doğrula.
"Türkçesi neden kötüleşti / Türkçe makale bulamıyorum?" Elicit'in Türkçe yeteneği hiçbir zaman ana odak noktası olmadı. Veritabanı ezici bir çoğunlukla İngilizce yayınlardan oluşur. Türkiye'de yayınlanan birçok akademik dergi henüz bu sistemler tarafından tam olarak dizinlenmemiş olabilir. Bu bir bozulma değil, sistemin mevcut sınırıdır. Çözüm: En iyi ve güvenilir sonuçlar için araştırmanı İngilizce terimlerle ve İngilizce sorularla yap.
Sonuç
Elicit, doğru kullanıldığında, özellikle lisansüstü öğrenciler ve akademisyenler için haftalar sürebilecek literatür tarama işini saatlere veya günlere indirebilen güçlü bir araçtır. Makalelerden otomatik olarak veri çıkarıp karşılaştırmalı tablolar oluşturma yeteneği, onu basit bir arama motorundan ayırır.Şunu yapmak istiyorsan Elicit'i kullan: Tezinin veya makalenin literatür taraması bölümünü yazıyorsan, yüzlerce makale arasından en alakalı olanları hızla bulup özetlemen gerekiyorsa, belirli bir konudaki çalışmaların metodolojilerini veya sonuçlarını tablo halinde karşılaştırmak istiyorsan. Ücretsiz plan, bu gücü tatmak için harika bir başlangıç noktası sunar.
Bunu yapıyorsan başka araçlara bak: Güncel bir olay hakkında hızlı bilgiye ihtiyacın varsa (Perplexity daha iyi), tek bir bilimsel soruya "evet/hayır" gibi net bir cevap arıyorsan (Consensus daha iyi), veya sadece kaynaklarını düzenlemek istiyorsan (Zotero/Mendeley daha iyi). Elicit, derin ve odaklı akademik araştırma için bir uzman, her işi yapan bir genel asistan değildir.